Nieuws type: Landelijk

Ondervoeding ouderen: groot en onderschat probleem

Om de ouderenzorg betaalbaar te houden, moet het tegengaan van ondervoeding hoger op de agenda. Dat zeggen onderzoekers van Hogeschool Inholland. Het aantal ouderen dat te kampen heeft met ondervoeding is namelijk groot en zal naar verwachting nog stijgen.

Het Kenniscentrum Ondervoeding meldt dat nu 16 procent van de thuiswonende kwetsbare 65-plussers ondervoed is. En 38 procent van de ouderen die worden opgenomen op de geriatrieafdeling in het ziekenhuis. De zorgkosten voor ondervoeding liggen op 1,8 miljard euro en dat is hoger dan de zorgkosten voor obesitas (overgewicht).

Risicofactoren
Ondervoeding blijkt lastig te herkennen. Omdat ouderen zelf vaak overschatten hoe gezond ze eten. Omdat ouderen en zorgprofessionals het risico op ondervoeding en de gevolgen daarvan juist onderschatten. En omdat ondervoeding vaak aan de buitenkant niet te zien is: iemand met overgewicht kan ook ondervoed zijn. Wanneer ondervoeding (te) laat wordt gesignaleerd, duurt het langer voor er ingegrepen kan worden en neemt de kans op gezondheidscomplicaties toe.

Aanpak
Om ondervoeding aan te pakken en tegen te gaan, is bewustwording nodig. Zowel bij de ouderen zelf als bij mantelzorgers en (wijk)zorgprofessionals. Dat kan door scholing, voorlichtingscampagnes en heldere richtlijnen om signalen van ondervoeding tijdig te herkennen en gepast te reageren. Onderzoekers van Inholland zien hierin een actieve rol voor gemeenten, zorgverzekeraars en hogescholen met opleidingen in zorg & voeding.

Met het project PLINT Ondervoeding wil Hogeschool Inholland thuiswonende ouderen met risico op ondervoeding helpen, door op verschillende manieren aandacht te schenken aan preventie.

Investeren in dementievriendelijke buurten

‘Bejaardenhuizen zijn niet de oplossing, dementievriendelijke buurten wel.’ Dat zegt Gerjoke Wilmink, directeur van Alzheimer Nederland.

We worden met z’n allen steeds ouder, waardoor het een grote uitdaging is om de ouderenzorg haalbaar en betaalbaar te houden. Verschillende politici pleiten ervoor om meer plek in verpleeghuizen te realiseren of weer terug te keren naar bejaardenhuizen. Alzheimer Nederland pleit juist voor het kijken naar andere oplossingen. Zij zeggen: investeer in dementievriendelijke buurten. Dat zijn buurten waar veel plekken zijn om elkaar te ontmoeten. Waar buren en bijvoorbeeld winkelpersoneel is getraind in het omgaan met mensen met dementie en waar huizen zijn aangepast.
‘Dementievriendelijke buurten maken dat we mantelzorgers ontlasten én minder uren zorg nodig hebben. Bovendien stelt het een verhuizing naar het verpleegtehuis uit.’

‘Bedrag ineens’ bij pensioen weer uitgesteld

Het ‘bedrag ineens’ dat mensen zouden kunnen opnemen als ze met pensioen gaan, is opnieuw uitgesteld. Eerst zou de regeling in 2023 zijn ingegaan, daarna is de regeling twee keer uitgesteld. Nu wordt invoering voorzien voor 1 januari 2025. Dat heeft demissionair minister Carola Schouten van Armoede, Participatie en Pensioenen aan de Tweede Kamer laten weten.

Het bedrag ineens, in vaktaal wel ‘lump sum’, geheten, is het recht om bij pensionering tien procent van het pensioenkapitaal in één keer te laten uitkeren. Dat kan om tienduizenden euro’s gaan. Waar de deelnemer dat geld aan besteedt, staat hem of haar vrij: voor het levensloopbestendig maken van het huis of aan een mooie camper – het maakt niet uit.

Parel op de kroon
De deelnemer moet wel bedenken dat het pensioen daarna structureel lager ligt en dat hij of zij geen gebruik meer kan maken van de zogeheten ‘hoog-laag-constructie’, waarbij het pensioen eerst wat hoger en daarna wat lager ligt.
Het ‘bedrag ineens’ werd onder andere door toenmalig minister Koolmees als een parel op de kroon van de nieuwe pensioenwet gezien: meer keuzemogelijkheden voor de deelnemer. Maar dan wel de enige extra keuzemogelijkheid, waarvoor dus een andere moet worden ingeleverd.

Geschrapt
Het idee lijkt nu een stille dood te sterven, want geen deskundige blijkt er blij mee te zijn. Zo waarschuwden Nibud en pensioenfondsen voor grote problemen. Mensen met een laag inkomen kunnen bij de eenmalige uitkering recht op huur- en zorgtoeslagen verliezen. Verder kan de eenmalige verhoging het inkomen in het betreffende jaar in een hogere schijf brengen, zodat de belastingaanslag plots heel hoog wordt. Te meer daar de regeling dat inkomens over drie jaar mogen worden gemiddeld om hoge belastingen te voorkomen net nu is geschrapt. Een berekening van het Nibud laat zien dat mensen zelfs maar twintig procent van de uitkering overhouden.

Twijfels
Pensioenfondsen hebben het ministerie gewaarschuwd dat de regeling feitelijk onuitvoerbaar is en dat goede voorlichting nauwelijks mogelijk is. Een partij als Nieuw Sociaal Contract wil het wetsvoorstel zonder meer schrappen, terwijl een flink aantal andere partijen in de Eerste en Tweede Kamer hun ernstige twijfels hebben geuit.

Op de tocht
De vraag is nu of van uitstel afstel komt. De Tweede Kamer zal pas ergens volgend jaar de regeling opnieuw bespreken. Mocht er alsnog groen licht komen, dan hebben de pensioenfondsen zes tot negen maanden nodig om zich voor te bereiden. Zo bezien staat 2025 als invoeringsdatum ook al snel op te tocht.

Seniorencoalitie start dialoog over krachtig ouder worden

De Seniorencoalitie is een waardevolle, brede, maatschappelijke dialoog gestart, met senioren als onmisbaar onderdeel. Onder de noemer ‘Krachtig ouder worden, praat vandaag over morgen’ zijn afgelopen week al twee bijeenkomsten georganiseerd: in Breukelen en Apeldoorn. Volgend jaar volgen er meer.

De middagen werden op humoristische wijze ingeleid door cabaretière en actrice Jetty Mathurin, gevolgd door een boeiende presentatie van de bekende publicist Pieter Hilhorst. Hilhorst is raadslid bij Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. Dit alles vond plaats onder begeleiding van presentatrice en zangeres Marlies Claasen.

De Seniorencoalitie: Krachtig ouder worden, praat vandaag over morgen – YouTube

Passende activiteiten
Na de introductie werden aanwezigen uitgenodigd om in kleinere groepjes verder te praten en ervaringen uit te wisselen over krachtig ouder worden. Een goede voorbereiding op ouder worden is namelijk van essentieel belang om actief en zelfstandig te blijven. Voorbereiden betekent nadenken over de toekomstbestendigheid van uw leefomgeving. Is uw huis straks nog geschikt? Zijn de voorzieningen goed bereikbaar? Zijn er passende activiteiten in de buurt die aansluiten bij uw interesses?

Essentieel
Ook is het belangrijk om te kijken naar uw sociale netwerk; familie, vrienden en kennissen. Wonen ze in de buurt en zijn ze makkelijk bereikbaar? Kunt u op elkaar rekenen als dit nodig is? Bij het ouder worden hoort soms ook het accepteren van beperkingen. Hoe goed bent u in staat dit op te vangen en wanneer is er extra hulp nodig? Aanspraak maken op professionele zorg is soms lastiger dan u denkt, maar wel essentieel!

Hakken in steen
Wij spraken tijdens de dagen diverse bezoekers, waaronder de 83-jarige Harm. ‘Wat je zelf kunt doen om krachtig ouder te worden? Nieuwsgierig blijven en creatief zijn, want dan kun je beter met de omstandigheden omgaan. Zelf ben ik beeldhouwer, geef ik nog één keer in de week les en leer ik mensen om creatief te zijn. En het houdt me ook nog eens lichamelijk fit, want beeldhouwen – ik geef les in hakken in steen – is een zwaar vak.’

Zorg voorkomen
‘Wij zijn ons aan het oriënteren op kleiner wonen en we hebben daarom belangstelling getoond voor de plannen voor een Knarrenhof in onze gemeente’, vertelt de 65-jarige Jaap. ‘Ik zie dit als een mooie oplossing – aangedragen door mensen die voor elkaar willen zorgen – om in de toekomst zorg te voorkomen. Het is jammer dat het traject met onze gemeente erg lang duurt, terwijl het júist nu nodig is dat de overheid meedenkt met senioren en zulke initiatieven faciliteert. Want zorg en wonen staan niet los van elkaar.’

De Seniorencoalitie bestaat naast ANBO uit KBO-PCOB, Koepel Gepensioneerden, NOOM en SOMNL.

Meer mensen werken door na pensionering

Het aantal werkende 65-plussers is de afgelopen tien jaar fors gestegen, zo blijkt uit onderzoek dat Regioplan uitvoerde in opdracht van KBO-PCOB. Werkte in 2013 zo’n 10% van de senioren van 65 tot 75 jaar, in 2023 is dat percentage 17%. Het aandeel werkende 75-plussers steeg van 1,8 tot 2,9%. De redenen om langer door te werken zijn verschillend.

Een deel van de stijging komt doordat de AOW-gerechtigde leeftijd in dezelfde periode is verhoogd van 65 jaar naar 66 jaar en tien maanden. De groep jonge 65-plussers móet dus ook langer doorwerken. Bij de AOW’ers die langer doorwerken zijn het vooral zelfstandigen en mensen met een lagere opleiding en/of laag pensioen. Sommigen geven aan dat ze doorwerken omdat ze anders financieel niet kunnen rondkomen. Een ander deel blijft werken vanwege het werkplezier, het sociale aspect of omdat ze een bijdrage willen leveren aan de maatschappij. Dit brengt het risico met zich mee dat er een tweedeling ontstaat tussen de groep die het zich financieel wel, en de groep die het zich niet kan veroorloven om te stoppen met werken.

Veel ervaring blijft onbenut
Uit onderzoek blijkt ook dat 25% van de ondervraagden vóór hun pensioen zegt te willen doorwerken. Na pensionering blijkt echter maar een kwart van deze groep dat ook daadwerkelijk te doen. Zou de overige driekwart óók doorwerken, dan zou dit potentieel 148.500 arbeidskrachten opleveren. Zouden ze twaalf uur in de week gaan werken (dat is wat werkende AOW-gerechtigden gemiddeld doen), dan zou het gaan om 45.000 fulltime banen. Dit laat zien dat er veel kennis en ervaring van gepensioneerden onbenut blijft.

Mogelijk nadeel
In september noemde het CNV het ‘desastreus’ en ‘funest’ voor 55 tot 65-jarigen om werkgevers te stimuleren meer gepensioneerden in dienst te nemen. Dit omdat gepensioneerden 25% goedkoper zijn. Regioplan zegt echter dat wetenschappelijk onderzoek weinig aanleiding geeft om te denken dat er sprake is van verdringing.

Suggesties
Regioplan doet in het onderzoeksrapport een aantal suggesties voor overheidsbeleid om langer doorwerken te bevorderen. Zo noemen ze betere informatievoorziening over kansen en mogelijkheden, en een fiscale ‘doorwerkbonus’. Tegelijk vragen ze aandacht voor mogelijke gezondheidsrisico’s voor kwetsbare groepen. Want het blijkt dat lager opgeleiden vaker onder minder gunstige omstandigheden doorwerken en minder levensgeluk ervaren dan hoger opgeleiden die langer doorwerken.

Seniorenverengingen ANBO en PCOB zetten koers voort naar fusie

De ledenraden van seniorenverenigingen ANBO en PCOB hebben vandaag groen licht gegeven voor het voortzetten van de ingezette koers naar fusie. De toenemende samenwerking tussen PCOB en ANBO in de landelijke belangenbehartiging, met name op gebieden als wonen, zorg en koopkracht, heeft geleid tot deze vruchtbare beslissing.

“De krachtenbundeling is logisch,” zegt Pieter van Keulen, voorzitter van de ANBO- ledenraad. “Door elkaars krachten te benutten, kunnen we nog meer betekenen voor senioren in Nederland,” voegt Henk Zieleman, voorzitter van de ledenraad PCOB eraan toe. Op 21 december 2023 zal het fusievoorstel worden vastgesteld door beide ledenraden, en als alles volgens planning verloopt, kunnen ANBO en PCOB per 1 januari 2024 fuseren.

Op 16 november kwamen de ledenraden van PCOB en ANBO in het Baken in Woerden bijeen om te spreken over de aanstaande fusieplannen. De bespreking leidde tot een constructieve discussie en brede steun onder de leden. Zij gingen met elkaar en met beide besturen in gesprek. Veel leden erkennen de voordelen van een krachtenbundeling. Beoogd directeur-bestuurder van de nieuwe vereniging ANBO-PCOB is Anneke Sipkens.

Het is een langgekoesterde wens van ANBO en PCOB om samen één krachtige vereniging te vormen. Ze zijn ervan overtuigd dat dit de beste manier is om gezamenlijk op te komen voor de belangen van senioren en de dienstverlening aan leden te verbeteren. In de context van een versnipperd veld van belangenbehartiging zien ANBO en PCOB dit als de weg voorwaarts om ook voor de senioren van de toekomst van betekenis te zijn.

Seniorenverenigingen ANBO en PCOB zetten koers voort naar fusie

De ledenraden van seniorenverenigingen ANBO en PCOB hebben vandaag groen licht gegeven voor het voortzetten van de ingezette koers naar fusie. De toenemende samenwerking tussen PCOB en ANBO in de landelijke belangenbehartiging, met name op gebieden als wonen, zorg en koopkracht, heeft geleid tot deze vruchtbare beslissing.

“De krachtenbundeling is logisch,” zegt Pieter van Keulen, voorzitter van de ANBO- ledenraad. “Door elkaars krachten te benutten, kunnen we nog meer betekenen voor senioren in Nederland,” voegt Henk Zieleman, voorzitter van de ledenraad PCOB eraan toe. Op 21 december 2023 zal het fusievoorstel worden vastgesteld door beide ledenraden, en als alles volgens planning verloopt, kunnen ANBO en PCOB per 1 januari 2024 fuseren.

Op 16 november kwamen de ledenraden van PCOB en ANBO in het Baken in Woerden bijeen om te spreken over de aanstaande fusieplannen. De bespreking leidde tot een constructieve discussie en brede steun onder de leden. Zij gingen met elkaar en met beide besturen in gesprek. Veel leden erkennen de voordelen van een krachtenbundeling. Beoogd directeur-bestuurder van de nieuwe vereniging ANBO-PCOB is Anneke Sipkens.

Het is een langgekoesterde wens van ANBO en PCOB om samen één krachtige vereniging te vormen. Ze zijn ervan overtuigd dat dit de beste manier is om gezamenlijk op te komen voor de belangen van senioren en de dienstverlening aan leden te verbeteren. In de context van een versnipperd veld van belangenbehartiging zien ANBO en PCOB dit als de weg voorwaarts om ook voor de senioren van de toekomst van betekenis te zijn.

Zorgorganisaties luiden noodklok: Nederland kan niet zonder Hulp bij Huishouden

Er zijn steeds minder zorgmedewerkers om steeds meer mensen te ondersteunen. Dat geldt ook in de ouderenzorg. Het kabinet heeft onderzocht hoe dit beheersbaarder kan worden. Zowel op financieel en personeel vlak, als ook maatschappelijk. Een van de voorgestelde maatregelen is om Hulp bij Huishouden uit de Wmo te halen. Dat voorstel is voor ouderenzorgorganisaties voldoende reden om de noodklok te luiden.

‘Erken, omarm en behoud Hulp bij Huishouden als fundament voor zorg thuis’, zeggen zes ouderenzorgorganisaties in een gezamenlijke oproep aan het kabinet. De zes (Tzorg, Actief Zorg, Axxicom, Buurtzorg, Acteon Thuiszorg en Cordaan) schreven samen een zogenoemd position paper, waarin ze het schrappen van Hulp bij Huishouden uit de Wmo ‘ondenkbaar en onverantwoord’ noemen. Meer dan veertig zorgorganisaties hebben de oproep al onderschreven. Ook branche-organisatie ZorgthuisNL staat er pal achter.

Hulp bij Huishouden is volgens de zorgorganisaties juist onderdeel van de oplossing. Vroege signalering is namelijk een krachtige factor van Hulp bij Huishouden, zeggen zij. ‘Het zorgt ervoor dat met minimale ondersteuning zwaardere zorg wordt uitgesteld en mogelijk zelfs voorkomen.’

Onderzoek
Het zijn niet alleen de zorgorganisaties die het belang van Hulp bij Huishouden benadrukken. Dat blijkt ook al uit onderzoek van het CPB (Wat als zorg wegvalt, 2019). Daarin staat dat de druk op duurdere zorgvormen toeneemt als Hulp bij Huishouden en de signalerende functie wegvalt.

De zorgorganisaties roepen het kabinet nu op om ‘samen te werken aan een gezonde generatie van weerbare, vitale mensen. Die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving. Laten we samen zorgen voor een visie die verder gaat dan het oplossen van wachtlijsten en directe betaalbaarheid van Hulp bij het Huishouden. Laten we samen strijden voor een zorglandschap waarin mensen zonder zorgen oud kunnen worden.’

De oproep en het uitgebreide position paper zijn te lezen op www.meerdanpoetsen.nl

‘Zet in op valpreventie om ouderenzorg betaalbaar te houden’

‘Zet in op valpreventie om de ouderenzorg betaalbaar te houden.’ Dat zegt Elvera Overdevest, valpreventie-expert van VeiligheidNL, naar aanleiding van berichtgeving over de scherpe keuzes die gemaakt moeten worden in de ouderenzorg.

In 2022 bedroegen de directe medische zorgkosten als gevolg van valongevallen bij 65-plussers 1,3 miljard euro. Een aanzienlijke kostenpost. Door de dubbele vergrijzing en door de trend dat ouderen steeds langer thuis wonen, is de verwachting dat dit zal stijgen naar 4,2 miljard euro in 2025. Inzetten op valpreventie kan deze zorgkosten beperken, zegt VeiligheidNL.

De eerste stap om een val te voorkomen kunt u zelf al zetten. Door drie vragen te beantwoorden kunt u eenvoudig bij uzelf te checken of u een verhoogd valrisico heeft.
Bent u het afgelopen jaar al eens gevallen?
Bent u bang om nog eens te vallen?
Heeft u moeite met bewegen?

Zegt u ‘ja’ op minstens een van deze vragen, ga dan eens naar uw huisarts, een fysiotherapeut of wijkverpleegkundige voor advies. U kunt ook de oefeningen doen uit de flyer met zeven suggesties om fit en vitaal te blijven, die wij samen met Veiligheid.nl en Buurtzorg maakten. Het zijn kleine oefeningen die u heel gemakkelijk tussen de dagelijkse bezigheden door kunt doen.

Verkiezingen: Zie wat de partijen doen op onze thema’s

De Seniorencoalitie, het samenwerkingsverband tussen ANBO, KBO-PCOB, Koepel Gepensioneerden, NOOM en SOMNL, helpt mensen met het Verkiezingsstoplicht. Dit is speciaal gemaakt voor senioren ter voorbereiding van de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november.
Het stoplicht maakt in één oogopslag duidelijk hoeveel aandacht politieke partijen besteden aan onderwerpen die juist voor ouderen van groot belang zijn.

We geven geen stemadvies en realiseren ons dat ook andere thema’s of overwegingen een rol spelen in de stem die u op 22 november gaat uitbrengen. Hopelijk helpt dit bij het maken van uw keuze.

Download hier het Verkiezingsstoplicht.